Монгол Улсын Их Хурлын 2024 оны хаврын ээлжит чуулганы өнөөдрийн /2024.04.04/ үдээс өмнөх нэгдсэн хуралдаанаар Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийлээ.

Хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгийг Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанаар хийсэн талаарх санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Ажлын хэсгийн ахлагч Т.Энхтүвшин танилцуулав. Тус байнгын хорооны хуралдаанаар хуулийн төслүүдийн анхны хэлэлцүүлгийн үеэр Улсын Их Хурлын гишүүдийн олонхийн дэмжлэг авсан саналуудыг тусгаж, төслийн агуулга, азарчмыг алдагдуулахгүйгээр үг хэллэг, дэс дараалал, хууль зүйн техникийн шинжтэй засваруудыг хийжээ. Байнгын хорооны хуралдааны үед Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Баттөмөр, дотоодын хөрөнгийн зах зээлд кастодиан банкны үйл ажиллагааг эхлүүлж, эдийн засгийн зохистой харьцаанд уялдуулах, Улсын Их Хурлын гишүүн М.Оюунчимэг хөрөнгийн зах зээлд оролцож байгаа гадаадын томоохон сүлжээ дэлгүүрүүдийн хувьцаа болон хөрөнгө оруулалтын боломжийг нэмэгдүүлэх талаар асуулт асууж, хариулт авчээ. Мөн Байнгын хорооны дарга Ц.Цэрэнпунцаг найруулгын чанартай зарчмын зөрүүтэй хоёр санал гаргасныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжжээ.

Хуулийн төсөл санаачлагчийн илтгэлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ тавив. Тэрбээр илтгэлдээ, Үндэсний баялгийн сан нь Ирээдүйн өв сан, Хөгжлийн сан, Хуримтлалын  сангаас бүрдэх бөгөөд Норвегийн баялгийн болон Сингапурын хуримтлалын сангийн жишгээр ажиллах тус сан хөрөнгийг арвижуулах, хөрөнгө оруулалт татах, ирээдүйн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр ажиллана гэлээ. Тэрбээр, Ирээдүйн өв сангийн хөрөнгө нь ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрөөс төсвийн тогтворжуулалтын болон бүс, орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн санд хуваарилсны дараа үлдэх 65 хувиас бүрдэх бол Хуримтлалын сангийн хөрөнгө нь “Эрдэнэс Монгол”-ын эзэмшлийн стратегийн ордуудын 34 хувийн ашгаас, харин Хөгжлийн сангийн хөрөнгийг нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл ашигтай гарсан тохиолдолд тухайн жилийн төсөвт тооцсоноос гол нэр төрлийн эрдэс баялгийн тэнцвэржүүлсэн үнийн илүү гарсан хэсгээр бүрдэх төсвийн орлогын 50 хувиас бүрдүүлэхээр хуулийн төсөлд тусгасныг тодорхой тайлбарласан юм.

Ирээдүйн өв сангийн хөрөнгийг олон улсын санхүүгийн хэрэгсэлд хөрөнгө оруулах замаар өсгөх, арвижуулахаар, Хуримтлалын санг стратегийн ордуудын ашгаас Монгол банкан дахь иргэдийн нэрийн дансанд шууд төвлөрүүлж, орон сууцжуулах, боловсрол, эрүүл мэндийн зардалд зарцуулахаар тусгасан бол Хөгжлийн сангаас томоохон төслүүдийг санхүүжүүлдэг байхаар заажээ. Хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэх, эсэх асуудлаарх Эдийн засгийн байнгын хорооны санал дүгнэлтийг Улсын Их Хурлын гишүүн Х.Ганхуяг танилцуулав. Нэн яаралтай горимоор өргөн мэдүүлсэн уг асуудлыг тус Байнгын хороо өнөөдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдааны өмнөхөн хэлэлцсэн юм. Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх хууль, тогтоолын төслүүдийг дэмжиж, үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх нь зүйтэй гэж үзсэн байна.

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын илтгэл болон Эдийн засгийн байнгын хорооны санал дүгнэлттэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, О.Цогтгэрэл, Б.Жаргалмаа, Ц.Мөнхцэцэг, Ж.Батжаргал, Ж.Сүхбаатар асуулт асууж, хариулт авсан юм. Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, Оюутолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг Монголын ард түмэнд ашигтай болгох, Тавантолгойн ашиглалтын асуудлыг илүү үр дүнтэй, өгөөжтэй болгоход чиглэсэн тэмцлийнхээ талаар ярьж, Улсын Их Хурлын 57, 103 дугаар тогтоолуудын хэрэгжилт ямар байгаа талаар асуулт тавив. Мөн тэрбээр стратегийн орд газрын жагсаалтаас гаргаад авчихсан орд газруудын талаар тодруулсан юм. Түүний асуултад хариулахдаа Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгтэй явуулж байгаа Засгийн газрын бодлого, үйл ажиллагааны талаар мэдээлж, гарч буй үр дүнг нийгэмд ил тод, нээлттэй мэдээлж ажиллах нь зүйтэй гэж үзэж байгаагаа онцолсон юм.

Улсын Их Хурлын гишүүн О.Цогтгэрэл, авлига хулгайг бууруулах, иргэдээ баян болгох, эдийн засгийн асуудлуудыг шийдвэрлэх зарчмын зохицуулалтууд хуулийн төсөлд үнэхээр орсон уу, үгүй юү гэдэгт эргэлзэж байгаагаа хэлсэн юм. Гол нь сангуудын засаглалыг улс төрөөс хараат бус байлгах зарчмын шийдэл байхгүй, нэг санг гурав хуваагаад гурван сайд удирдахаар тусгасан, тусдаа бизнесийн харилцаагаар зохицуулагдаад явдаг санхүүжилтүүдэд зарим сангийн хөрөнгийг зарцуулахаар заасан зэрэг нь учир дутагдалтай байна хэмээн тэрбээр тэмдэглэж, зарчмын асуудлуудаар санал нэгдсэн тохиолдолд Ардчилсан нам энэ хуулийн төсөл дээр хамтран ажиллана гэж мэдэгдлээ.