Иргэд зээлээ хугацаандаа төлөөгүй, хугацаа хоцорсон гэх шалтгаанаар Монголбанкны “ХАР ЖАГСААЛТ”-нд орж улмаар цаашид зээл авахад хүндрэл үүсдэг. Тэгвэл олон улсад уг асуудлыг оноо өгдөг системээр шийддэг бөгөөд энэ асуудлаар УИХ-ын гишүүн Э.Батшугараас тодруулж, байр суурийг нь сонслоо.
Э.Батшугар: Өнөөдөр иргэн бүр ямар нэг төрлийн зээлтэй байна. Орон байраа сайжруулья, автомашин авъя гээд зээлд хамрагддаг. Зээл авч хэрэглээндээ зарцуулж байна. Дэлхий нийт зээлээр хэрэглээгээ шийдэж байгаа. Энэ буруу зүйл огт биш.
Харин манайд ямар гажуудал байна вэ гэвэл зээлийн эргэн төлөлт. Амьдрал баян шүү дээ. Зээлээ төлөхгүй хугацаа хоцроох явдал гарч байдаг. Гэтэл зээлээ төлөөд дууссаны дараа ганц хоёр сараар зээлээ хоцроосноос болж 6 жилээр санхүүгийн ял үүрүүлдэг гажуудал Монголд байна. Цаашлаад ямар ч санхүүгийн байгууллагатай харьцах боломжийг хаадаг.
Жижиг зээл авсан иргэдээ зах зээлд эрсдэл учруулах боломжтой аж ахуй нэгжтэйгээ адил хэмжээнд авч үзээд байгаа юм.
Одоо энэ тогтолцоог засах хэрэгтэй. Хамгийн зөв гаргалгаа юу вэ гэвэл кредит история гэж ярьдаг Америк, Англи, бусад Азийн улсууд болох Солонгос, Япон улсын ашигладаг иргэн бүрд оноо өгдөг арга юм.
Тэр оноогоор дамжуулаад авах зээлийн хэмжээ болоод хүү нь өөрчлөгдөнө. Тухайлбал иргэн Б анх зээл авахдаа 400 оноотой байлаа гэхэд тогтвортой зээлээ төлөөд явахад оноо нь нэмэгддэг байх жишээтэй. Харин дараа нь дахин зээл авахад энэ нь давуу тал болж хүү багатай, илүү урт хугацаатай, их хэмжээний зээл авах боломж нээгдэнэ гэсэн үг. Түүнчлэн заавал барьцаа хөрөнгө гэж шаардаад байдаггүй.
Санхүүгийн сахилга баттай иргэнд илүү боломж нээгдэнэ л гэсэн үг. Банк санхүүгийн байгууллагууд зээлээ олгох эсэхээ оноог нь харж байгаад шийднэ. Нэг ёсондоо эрсдэлийн үнэлгээ гэж ойлгож болно.
Аж ахуй нэгж мөн адил зээлээ цаг хугацаандаа төлөөд явж байгаа тохиолдолд хөрөнгө оруулалт татахад давуу тал болно. Онооноосоо хамаараад зээл авч болно. Эдийн засгийн нөхцөл байдал, гэнэтийн хүчин зүйл гээд олон шалтгааны улмаас зээлээ төлж чадахгүй байх тохиолдолд шууд харилцааг хаахгүйгээр, оноог нь хасаад явах арга хэмжээ авна. Ингэж эрсдлийн үнэлгээг өөрчилдөг. Дэлхий нийт ийм арга, систем руу шилжээд байна.
Одоо Зээлийн мэдээллийн сангийн хуулийг шинэчлэх ёстой. Бидний боловсруулж буй хуулийн төсөлд үер гал түймэр, ковид зэрэг гамшиг осол, гэнэтийн үйл явдал тохиолдох үед хамаарахгүй буюу зээлдэгчдэд уян хатан нөхцөлийг үзүүлдэг байхаар тусгасан” гэлээ.
Төр.мн
Д.Янжинлхам