Монголд авлига, хээл хахуул тархсан цар хүрээ маш өргөн байгаа. Ашигт малтмалын ашиглалтаа уялдан Монголд өөрчлөлт хурдацтай явагдаж байгаа нь засаглал болон авлигын сорилтуудыг бий болгож байна. Монгол улсын судалгаагаар сүүлийн жилүүдэд авлига 39 хувиар нэмэгдсэн аж.
Монгол улсын Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд болон бусад өндөр албан тушаалтнууд авлигын эсрэг асуудлыг байнга хөндөн ярьж байдаг ба авлигатай тэмцэх нь бодлогын тэргүүлэх асуудал болон тавигдаж байна. Монгол улсын Ерөнхийлөгчид улс орны байдлын талаар жил бүр хийдэг мэдээлэлдээ авлигын эсрэг, шударга ёсны талаар цохон тэмдэглэдэг.
Мөн сонгуулиар гарч ирсэн гишүүд, төлөөлөгч нар авлигын уршиг, үр дагаврыг онцгойлон тэмдэглэсээр ирсэн ч үр дүнд төдийлөн хүрэхгүй, жилээс жилд буурсан нь харамсалтай юм. Бодит байдалд Монголчууд, төрийн албан хаагчид болон төрийн байгууллагад хандан, иргэд ажлаа амжуулах болохоор ямар нэгэн авлига, хээл хахуул авч, өгч байж л ажил нь бүтэх жишиг тогтсон юм.
Тэгвэл сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд Дэлхий нийтэд Ковид тархсанаар Монголчуудын хувьд хүнд цохилт болсны сацуу олон залуус авлига, хээл хахуулийн эсрэг жагсаал, цуглаан хийсээр байгаа.
Тодруулбал, нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эсхүл зориуд хэрэгжүүлэхгүй байж өөртэй, бусдад давуу байдал бий болгосон бол нийтийн албанд томилогдох эрхийг хоёр жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хасаж таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих, шийтгэнэ гэдэг хуулийн заалтын дагуу төрийн албанд ажиллаж байгаа эрх мэдэлтнүүд болон төр засагт хандан тэмцэл хийсэн.
Жил, жилийн сонгуулиар гарч ирсэн УИХ-ын гишүүд, төлөөлөгчид төр иргэний гүүр болох эрхэм зорилготой. Гэтэл төрийн албан тушаалыг ашиглан авлига авч өөрсдөө хөлжих явдал газар авсаар байгаа нь нуух юун. Харин тэд олон тэрбум төгрөгийн хээл хахуул авсан гэдгээ нуун дарагдуулж, хэрэв баригдсан тохиолдолд “нийтийн албанд томилогдох эрхийг хоёр жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хасаж таван мянга дөрвөн зуун нэгжээс хорин долоон мянган нэгж”-тэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох “Шагнал” гэмээр торгуул оногдуулж байгаад нь иргэд бухимддаг. Харин бусад улс оронд албан тушаалаа урвуулан ашиглаж өөрсдөө хөлжсөн тохиолдол илэрвэл 20-оос дээш жилийн ял оноодог. Гэтэл Монголын хууль нь гууль болж, төрд түмэн олон шунаж гарах сонирхлыг улам л төрүүлж байгаа нь энэ юм. Монголын хуулийг чангатгавал төр засгийн толгой дээр гарах эрхэм нөхөд бүсээ чангатган, үнэнчээр зүтгэх итгэл төрнө үү, гэхээс хэлээ годолзуулаад “хармааг” түнтийлгээд байхгүй нь лавтай юм.
Иймд төр засгийн толгой эрхмүүдийг солилоо гэхэд улс орон сэргэж, ард иргэд нь амгалан тайван байна гэсэн ойлголт байхгүй юм. Харин хуулийн заалтуудыг өөрчилж, шинэчилж, улс нийгмийн гол хүчин болох ард иргэд рүүгээ анхаарсан хуулийг санаачлах нь ирээдүйн Монголын оршин тогтнох гол хөшүүрэг болно. Эс тэгвээс та бидний үүлээ үзэж олдог хэдэн төгрөгийг сайд, дарга нар өөрт хэрэгтэй хуулиараа далайлган өөрсдөө хөлжсөөр цаашлаад улс орон дампуурах аюулд нүүрлэх юм.
ЖИШЭЭ: Авлигын гэмт хэргийн 22.1 дэх заалтаас үзэж болно.
