Өнгөрсөн долоо хоногт Хөгжлийн банкнаас чанаргүй зээлдэгчдийг зарласан. Энэ дунд дампуурлын ирмэгт хүрсэн, басхүү эрүүгийн хэрэгт татагдан шалгагдаж байсан “Чингис хаан” банк дурдагджээ. 

 “Чингис хаан” банк 25 тэрбум төгрөгийг мөнгөн хадгаламж хэлбэрээр 2019 онд авсан. Зээлийн нийт үлдэгдэл 37.5 тэрбум төгрөгт хүрчээ. Зээл эргэн төлөлт 22 сараар хойшилсон. Мөн Арьс шир боловсруулах, үйлдвэрлэлийн төслөөр 2014 онд Хөгжлийн банкнаас 13 тэрбум төгрөгийн зээл авсан байна. 1 тэрбум төгрөгийн эргэн төлөлттэй гэж Хөгжлийн банкнаас мэдэгдсэн. 

Иргэдийг зээлээ төлөхгүй бол муу зээлдэгч болгодог Чингис хаан банк өрөө муу “зээлдэгч” болж орхиж. Бас эдийн засгийн ч “гэмт хэрэгтэн” гэж хэлж болохуйц. Нэхэн сануулвал 2020 онд Чингис хаан банкны удирдлагуудад эрүүгийн хэрэг нээн шалгаж байсан юм.  Эрүүгийн хуулийн 22.12-т заасан “Хуулийн этгээдийн удирдах, гүйцэтгэх албан тушаалтан хувьдаа, бусдад давуу байдал тогтоох, ашиг хонжоо олох зорилгоор хууль, түүнд нийцүүлэн гаргасан захиргааны хэм хэмжээний акт, хэлцэл, дүрмээр олгогдсон албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашигласны улмаас хохирол учруулсан” гэсэн үндэслэлээр эрүүгийн хэрэг нээгээд байсан. 

Тус банкинд татвар төлөгчдийн, улсын хэдэн зуун тэрбум төгрөг байршиж байсан.

Чингис хаан банкинд Эрдэнэт үйлдвэрийн 45 тэрбум төгрөг, Эрдэнэс Тавантолгой ХК-ийн 28 тэрбум төгрөг, ЭМДЕГ-ын 25 тэрбум төгрөг, Тавантолгой ХК-ийн 10 тэрбум төгрөг, Хадгаламжийн даатгалын корпорацийн 10 тэрбум, НДЕГ-ын 5 тэрбум төгрөг, Хөгжлийн банкны нэг тэрбум төгрөг, Сангийн яамны 2 тэрбум төгрөг, албан журмын даатгагчдын холбооны 1,7 тэрбум төгрөг, ЖДҮХС-ийн 1,4 тэрбум төгрөг гээд төрийн өмчит компани, яам агентлаг, сангийн зэрэг 120 гаруй тэрбум төгрөг байршиж байсан бөгөөд зарим төрийн байгууллага шүүхэд гомдол гаргаж байсан удаатай. 
   ИНЕГ 2.6 тэрбум төгрөг 3.6 хувийн хүүтэй байршуулаад авч чадаагүй тул Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд гомдол гаргаж байсан. НДЕГ, Хадгаламжийн даатгалын корпорац зэрэг байгууллагууд Сүхбаатар дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхэд хандан “Чингис хаан” банкны эсрэг зарга мэдүүлээд байсан аж. 

Харилцагчдынхаа ч мөнгөн гүйлгээг хийж чадахгүй болтлоо үйл ажилллагаа нь доголдсон Чингис хаан банкны эзэд төрийн мөнгийг хувьдаа “завшсан” байж болохоор байгаа юм.

Чингис хаан банк нь 2001 онд ОХУ-ын санхүүжилтээр байгуулагдсан Монголын анхны гадаадын хөрөнгө орууулалттай банк гэдэг. Харин 2015 онд 100 хувь дотооддын хөрөнгө оруулалттай болж өөрчлөгдсөн бөгөөд Нью Стандарт Финанс ХХК-ийн 100 хувь эзэмшилд шилжжээ. Тэгвэл уг компанийн 40.6 хувийг Д.Батаа, 31.4 хувийг Ш.Бүтэд, 28 хувийг Ц.Баярсайхан эзэмшдэг бөгөөд тэд өөрсдийнхөө банкнаас зээл аваад, эргэн төлөлтөө хийгээгүй муу зээлдэгч нар болжээ. Үүнийг нотлох баримтууд цахим орчноо илхэн байна.

Чингис хаан банкны хувьцаа эзэмшигч Д.Батаа нь 8 тэрбум төгрөг, Ш.Бүтэд 30 тэрбум төгрөг Ц.Баярсайхан 31 тэрбум төгрөгийн зээлийг өөрсдийн банкнаасаа аваад зээлээ эргэн төлөөгүйн улмаас банкны үйл ажиллагаа нь доголдож эхэлсэн байдаг. Тэд Төрийн болон төрийн өмчит компани, ААН, байгууллага, яам, агентлагуудын хадгалуулсан мөнгийг зээлээд авчихсан нь энэ.

Өөрөөр хэлбэл эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашиглан, өөртөө давуу байдал үүсгэн ийнхүү 70 орчим тэрбум төгрөгийг өөрсдөдөө авсан.

Төр банкинд мөнгөө хадгалуулдаг. Харин хадгалж буй банк нь төрийн мөнгийг “ХҮҮЛЭЭД” явна. Төрийн хадгалуулсан мөнгийг бүр банкны эзэд нь хүртэл банкнаасаа зээл аваад авчихдаг.

Одоогоор тус банкны гүйцэтгэх захиралаар Э.Ганзориг гэх хүн ажиллаж байна гэж цахим хуудаснаа байршжээ. 

Ийм увайгүй банкны эзэд хэн бэ? 
Дараагийн хэсэгт Чингис хаан банкны хувьцаа эзэмшигч Д.Батаа, Ш.Бүтэд, Ц.Баярсайхан нарын хэн бэ? гэдгийг хүргэх болно. 

Төр.мн