Өнгөрсөн хоёрдугаар сард Монгол улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилгаар зохион байгуулагдсан “Хөвсгөл нуурыг хамгаалах үндэсний чуулган”-аас олон ажил хэрэгч санаачилга гарсаны дотор нууранд живсэн тээврийн хэрэгслийн байршил, гүнийг нарийвчлан тодорхойлж, зураглал, суурь судалгаа хийж, живсэн тээврийн хэрэгслийг 2024 оны дотор үе шаттай татан гаргаж, нуураа бохирдлоос хамгаалах ажил төлөвлөгдсөн явдал юм.
Төрийн тэргүүн Ерөнхий сайд байхдаа энэ ажлыг эхлүүлж, ОБЕГ-ын тэргүүн дэд дарга бөгөөд штабын дарга, хурандаа Ж.Чүлтэмсүрэнгээр ахлуулсан манай цэрэг арми, Онцгойнхон Хөвсгөл далайн гүнд 36 жил чимээгүй нойрссон Сүхбаатар хөлөг онгоцыг татан гаргах ажиллагааг эрсдэлгүй амжилттай гүйцэтгэсэн нь олон хүнд урам зориг өгсөн. Хөвсгөл нуурын гүнд живсэн 60 орчим машин, техник бий. Үүнээс тав нь дотроо 40 орчим тонн шатахуунтай гэсэн судалгаа байдаг. Эдгээр шатахуунтай машин, техникийг татан гаргахад юуны түрүүнд тухайлсан багаж, хэрэгслээр шатахууныг соруулж, дараа нь татан гаргах процессын ажиллагааг явуулах нь зүйтэй юм.
Энэ удаа манай цэрэг арми, Онцгойнхон далай, тэнгисийн усанд живсэн хөлөг онгоц тэдгээрийг аюулгүй татан гаргах, байгаль орчныг авран хамгаалах чиглэлээр 130 жилийн туршлагатай Япон улсын “Ниппон салвейж” компанитай хамтрах аж. Батлан хамгаалахын сайд Г.Сайханбаяраар ахлуулсан ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд Япон талаас Хөвсгөл нуурын байгалийн тогтоц, техник хэрэгслийн живсэн байх магадлалтай газруудын хэмжээ, байршлыг агаараас тандах, нарийвчлан тогтооход шаардлагатай судалгааны арга зүй болон цаашид ашиглагдах техник хэрэгслийг тодорхойлсон үйл явцын тайланг танилцуулсан. Хоёр улсын хамтарсан төлөвлөгөөг боловсруулж, эхний ээлжинд тус компаниас илрүүлэг хийх шумбагч дрон хэрэгслийг татан авч ажлыг эхлүүлэх шийдэлд хүрсэн байна.
Энэ том ажлаас гадна иргэд маань эх дэлхийн цэнхэр сувд болсон далай ээжээ бохирдуулахгүй байх халуун сэтгэл хэрэгтэй юм. Наад зах нь эргийн дагуу амралтын газрууд 90 орчим моторт завь цэнэглэдэг, үүнээс гарах хорт утааг саармагжуулах, шатахууныг аюулгүй тээвэрлэх, асгахгүй байх, далайн чинадаас ирж буй завинд бичил биет наалдсан байдаг учир ариутгал халваргүйжүүлэлтэд онцгой анхаарах хэрэгтэй. Мөн талаар нэг тарсан нүхэн жорлон, хог хаягдал гээд өөрсдөөс шалтгаалах зүйлсийг цэгцэлж, шинэ соёлыг хэвшүүлэх нь чухал.
Уг арга хэмжээг цогцоор хэрэгжүүлснээр цэнгэг усны нөөц, гол мөрний урсац бүрэлдэх зэрэг онцлог экосистемийг тусгай хамгаалалтад авч унаган байгалиа авран хамгаалах юм.