Тэрбээр танилцуулгадаа, Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.12 дахь хэсэгт “Комиссын гишүүнийг сонгон шалгаруулах журмыг Хууль зүйн байнгын хороо батална.” гэж заасны дагуу Хууль зүйн байнгын хорооны 2020 оны 04 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 02 дугаар тогтоолоор “Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнийг сонгон шалгаруулах журам”-ыг баталсан. Сонгон шалгаруулалтыг шударга, нээлттэй, ил тод, ашиг сонирхлын зөрчлөөс ангид явуулах зорилгоор сонгон шалгаруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Хууль зүйн байнгын хорооны ажлын алба, Улсын Их Хурал дахь олонх, цөөнх, Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Төрийн албаны зөвлөл, Шүүхийн ерөнхий зөвлөл, Өмгөөлөгчдийн холбоо, Хүний эрхийн форум, хэвлэл мэдээллийн зөвлөлийн төлөөллийг оролцуулан байгуулсныг дурдаад Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын гишүүний сонгон шалгаруулалтад гурван оролцогч, Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүний сонгон шалгаруулалтад зургаан оролцогч буюу нийт есөн оролцогч материалаа ирүүлсэн бөгөөд хууль болон журмын шаардлага хангаж байгаа таван оролцогчийг бүртгэн сонгон шалгаруулалтыг явуулсан гэв.

    Мөн Ажлын хэсэг холбогдох хууль тогтоомжийг баримтлан тодорхой үе шаттайгаар сонгон шалгаруулалтыг явуулсан бөгөөд Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.5 дахь хэсэгт "Ажлын хэсэг сонгон шалгаруулалтад хамгийн өндөр оноо авсан иргэдээс сул орон тоо гарсан гишүүний тоогоор нэр дэвшүүлж, Хууль зүйн байнгын хороо нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна." гэж заасныг үндэслэн Хүний эрхийн Үндэсний комиссын гишүүнд Сангишаравын Дондовыг, Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын тухай хуулийн 32 дугаар зүйлийн 32.3 дахь хэсэгт “Ажлын хэсэг сонгон шалгаруулалтад тэнцэж, хамгийн өндөр оноо авсан иргэнийг нэр дэвшүүлж, Хууль зүйн байнгын хороо томилгооны сонсгол зохион байгуулна.” гэж заасныг үндэслэн Ядамжавын Цэлмэнг Хүний эрхийн Үндэсний комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнд нэр дэвшүүлж, Хууль зүйн байнгын хороонд танилцуулсан болно. Хууль зүйн байнгын хороо Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнд нэр дэвшигчтэй хийх нэр дэвшигчийн сонсголыг 2022 оны 05 дугаар сарын 04-ний өдөр зохион байгуулсан гэж байлаа.

     Байнгын хорооны хуралдаанаар уг асуудлыг хэлэлцэх үед Улсын Их Хурлын гишүүн Ш.Адьшаа Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнд нэр дэвшигч Ядамжавын Цэлмэнгээс урьд нь эрхэлж байсан мөрдөн байцаагчийн ажил нь уг албан тушаалд ажиллахад нөлөөлөх эсэх, одоогийн хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах ажил ямар түвшинд байгаа талаар болон цаашид эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр хийхээр төлөвлөсөн ажлын талаар асуулт асууж, хариулт авсан болно. Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Цогтбаатар Хүний эрхийн Үндэсний Комисс нь Үндсэн хуулийн байгууллага бөгөөд томилогдвол хэнээс ч хараат бус, бие даасан байдлаар ажиллах талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн Ш.Адьшаа Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүний алба нь өндөр хариуцлагатай алба бөгөөд хүний эрхийг хамгаалах тогтолцоонд шинэчлэл хийж ажиллах талаар, Улсын Их Хурлын гишүүн С.Одонтуяа нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар албан тушаалтнуудыг томилж байгаа нь сайн жишиг бөгөөд гадаадад байгаа эрх нь зөрчигдсөн монголчуудын төлөө санаачлагатай ажиллах, эрүүдэн шүүх явдлыг таслан зогсоох, урьдчилан сэргийлэх талаар санал хэлсэн гэдгийг Ц.Мөнхцэцэг гишүүн танилцуулгадаа дурдсан.

    Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын гишүүнд нэр дэвшигч Сангишаравын Дондовыг Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 76.9 хувь нь, Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнд нэр дэвшигч Ядамжавын Цэлмэнг Байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 76.9 хувь нь дэмжиж, Улсын Их Хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд хэлэлцүүлж, Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын болон Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнээр томилуулах нь зүйтэй гэж үзсэнийг Ц.Мөнхцэцэг танилцуулгадаа тодотгов.

  Нэр дэвшигчдээс Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Энхбаяр, Ш.Адьшаа нар асуулт асууж, үг хэлэв. Гишүүдийн зүгээс нэр дэвшигчдийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлэхийн зэрэгцээ Монгол Улсын хувьд эрүүдэн шүүх асуудалд онцгой анхаарах цаг болсныг онцолсон. Мөн нэр дэвшигч Я.Цэлмэнд хандан цагдаагийн байгууллагад олон жил ажилласан мөрдөн байцаагч хүн энэхүү албан тушаалд томилогдохоор болж байгаа тул цол үйлчлэхгүйг санаж, ард түмний өмнөөс томилогдон ажиллаж байгаагаа ойлгож, хууль хүчний байгууллагад хяналт тавих ажилд зоримог, шударга ажиллахыг захиж байлаа.

    Ингээд Сангишаравын Дондовыг Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын гишүүнээр томилохыг дэмжье гэсэн саналын томьёоллоор санал хураахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 59.5 хувь нь дэмжсэн бол Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүнээр Ядамжавын Цэлмэнг томилохыг дэмжье гэсэн саналын томьёоллоор санал хураахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 53,5 хувь нь дэмжсэн тул нэр дэвшигчдийг томилох тухай Улсын Их Хурлын тогтоолын төслүүдийг баталснаар чуулганы  нэгдсэн хуралдаан өндөрлөсөн байна.