Өнөөдөр буюу 2022 оны 06-р сарын 15-ны өдөр Баяр наадмын тухай хуулийн төслийн талаар ХЗДХ-ийн сайд Х.Нямбаатар хэлэхдээ:
"Төрт ёсны их бэлгэдэл Үндэсний их баяр наадмыг ямар нэгэн хэрүүл маргаангүй зохион байгуулах агуулгаар баяр наадмын тухай хуулийг бичсэн. Засгийн газар гурван жилийн дотор Монгол морины геномын дарааллыг бий болгож, хүний хамааралгүй лабораторит шинжилж, дүгнэлтийн дагуу баяр наадамд Монгол морьдыг уралдуулах үүргийг энэ хуулиар хүлээлгэж байна. Энэ хүртэлх хугацаанд бэлтгэл ажил хангагдах, хүний хүчин зүйл, субъектив байдлаар шийдвэр гаргуулахгүй нь тулд сэрвээнийх нь өндрөөр хэмжээд, улсын наадмаар уралдуулна. Ингээд Монгол морины дундаж өндөр гэхэд азарга нь 141 см-ээс нам сэрвээтэй адууг, даага насанд 127 см-ээс нам сэрвээтэй морийг уралдаалъя гэж шийдсэн. Учир нь шууд хууль батлагдаж, геномын дарааллыг гаргах боломжгүй.
Өөрөөр хэлбэл улсын хэмжээнд сум, 21 аймгийн Монгол морьдоос дээж авсны үндсэн дээр энэ чиглэлийн нарийн лабораторийг оруулж ирсний үндсэн дээр магадгүй 200 гаруй мянган адууны беологийн дээж дээр үндэслэж, дундаж Монгол адууны сэрвээний өндөр гарч ирнэ. Үүнийг өнөө, маргаашдаа хийх боломжгүй байна.
Засгийн газарт 2024 оны улсын баяр наадмаас өмнө энэ ажлыг хийж хэрэгжүүлэх үүргийг өгсөн. Би хууль санаачлагчийн хувьд хоёр Морьны холбооны удирдлагуудтай өнгөрсөн Даваа гаригт уулзсан. Бид баяр наадмаа хэрүүл маргаангүй хийхийн тулд саналыг сонсч, морины үүлдэрлэг байдлыг харж байгаад наадамд оруулъя. Сэрвээг хэмжих шаардлагагүй. Хэмжилтийг хүн хийх учраас асуудал гарна гэдгийгудирдлагуудад тайлбарласан. Тодруулбал, мэргэжлийн түвшинд өрсөлдөөн ихтэй бизнес явагдаад байна. Зарим нь өрсөлдөгчийнхөө адууг зүсэлж, "Энэ Монгол адуу биш" гэж хэлж хасуулсан асуудал их гарч байсан. Жишээлбэл, 500 азарга уралдах байсан бол 300 нь хасагдаж байсан удаатай. Өөрөөр хэлбэл, тэр олон уяачийн жилийн хөдөлмөрийг хэн нэгэн хүн харж, дүгнэдэг. Энэ нь их төвөгтэй.
Энэ наадам их том наадам. 100, 101 жилийн наадмыг хамт тэмдэглэх гэж байна..Ковидоос шалтгаалж 3 жил тэмдэглэж чадаагүй. Тиймээс хэдхэн хүмүүсийн зөрчилдөөний бай болгомооргүй байна гэдгийг ч албан ёсоор хэлсэн. Харин сумын наадамд уралдах цөөн морьдын сэрвээг хэмжиж, үүлдэрлэг байдлыг сумын комисс шийдэхээр хуульд тусгая гэсэн боловч үйгүйсгэсэн. Тэгэхээр нь бүсийн наадмын хоёрынх нь уралдах морьдыг сэрвээгээр нь хэмжие гэхэд бас эсэргүүцсэн. Бид бол уяачдын холбоонд хамгийн сүүлд хэлэхдээ Монгол төрийн наадам болдгоороо болох байх. Наадмыг санаатайгаар үймүүлэх үйлдлийг төр гаргахгүй гэдгийг хэлсэн" гэлээ.