Монголын Тариаланчдын Үндэсний Холбооны дэд ерөнхийлөгч Ц.Рэнчинсэнгээ:
Өнгөрсөн хавар манай улсын хэмжээнд төлөвлөгөөгөөр 380-400мянган га – д буудай тариалах зорилт дэвшүүлсэн. Өнөөдрийн бодит мэдээллээр 330 орчим мянган га талбайд хүнсний улаан буудай тариалагдсан. Буудайн үйлдвэрлэл ойролцоогоор 50 орчим мянган га – аар урд жилүүдээс дутуу тариалагдсан байдалтай байна.
Хаврын тариалалтаас хойш 3 сарын дараа ургац хураах гэж байхад хавар байсан бараа бүтээгдэхүүний болон газар тариалангийн үйлдвэрлэл 30-40% нэмэгдчихээд байна. Нөгөө талаар манай тариаланчдад яг өдийд санхүүгийн эргэлтийн түр ажилчдадаа өгөх цалингаас өгсүүлээд шатах тослох материал авах,хураалтаа хийх сэлбэг худалдаж авах гээд мөнгөн хөрөнгийн урсгал их шаардагддаг. Энэ олон зардлуудаа манай тариаланчид тэр бүр санхүүжүүлж чадахгүй ийм хүнд нөхцөл байдалд энэ намрын ургац хураалт эхлэх гэж байна. Өчигдөр хүнс хөдөө аж ахуйн хөнгөн үйлдвэрийн яам энэ намар хөдөө аж ахуйг дэмжих санал худалдан авах буудайнхаа үнийг зарласан. Гэхдээ бид нар энийг нэг худалдан авагч гэж харж байгаа. Төрийн худалдан авалт бол ерөнхийдөө тухайн жилийн хүнсний буудайн худалдан авалтын жишиг үнэ болдог. Бид нар энэ үнийг ХХААХҮЯ бол тариаланчдын үтрэм нөхцөлөөр авах үнээ зарлалаа гэж ойлгож байгаа. Хэрвээ энэ үнээр агуулахдаа авна гэж байгаа бол дэндүү бага үнэ. Бид нар яаманд өртгөө гаргаж хүргүүлсэн байгаа. Бид нарын тооцсон өртгөөр бол :
1 га – ийн зардал бол 1.080.000 – 1.280.000 төгрөгийн хооронд тариалангийн аж ахуйн том жижиг үйлдвэрлэлийн цар хүрээ хөрөнгө оруулалтын байдал гээд янз бүрийн түвшинд дүгнэж үзэхэд ийм хэмжээтэй гарч байгаа. Хэрвээ 1 сая төгрөгөөс доош үнээр худалдах юм бол тариаланчдын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн өртгөөсөө доогуур үнэлэгдэх алдагдалтай ажиллах суурь нөхцөлийг бүрдүүлнэ.
ХХААХҮЯ үнэ зарлахдаа хүнсний буудайг дөрөв ангилж үнэ тогтоосон байна. Цаашдаа хүнсний буудайг ингэж олон ангилдаг стандартыг өөрчлөхийн төлөө манай холбоо энэ мөчөөс эхлэн ажиллана. Ингэж олон ангилах нь бүтээгдэхүүнийг үнэ цэнгүй болгох чанаргүй нэрийн дор хямд үнээр тариаланчдын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг үнэгүйдүүлж байна. Бид энэ жил хураан авах хүнсний буудайн хэмжээнд хуваарилалт хийж үзсэн. Бодит ургац өчигдрийн ХХААХҮЯ-ны зарласан балансаар 400 гаруй мянган тонн хүнсний буудай үтрэм дээр буух нь гэж тооцсон байна. Компаниас хураасан будаа цэвэрлэгээний дараа дунджаар 6% орчим хорогдол гардаг гэлээ.