Төв цэнгэлдэхэд Х.Баянмөнх аварга, Төв талбайд Г.Түмэндэмбэрэл гэж нэгэн цагт яригддаг байсан Увс нутгийн алдартнууд бий. Ардын жүжигчин Г.Түмэндэмбэрэл олон сайхан дуунуудыг эгшиглүүлэн амьдруулахдаа ардын дууны шилэлт, сонголтыг зөв хийж, дуулах ур дүйн хэлбэрийг бий болгож, түүний намба төрх, уран нугалаа, өнгөний айзам хэмнэлийг баяжуулан хөгжүүлж, түүнд эрдэнийн сайхан шигтгээ суулган уран тансаг болгон өвөрмөц, давтагдашгүй хоолой зөөлөн аялгуугаар дуулдаг байсан нь үнэнхүү нарийн зохицож үзэгч, сонсогчдыг уянгын ертөнцөд нэвтрүүлэн чаддаг увьдасыг эзэмшсэн урлагийн нэрт мастер байв.

Түүний дуулж амьдруулсан “Хөх торгон дээл”, “Хувирашгүй сэтгэл", “Бүсгүй хүний заяа”, "Туулын урсгал шөнөдөө сайхан", "Цэнгэлийн хур”, "Эх орон минь тандаа баярлалаа", “Урсгал тунгалаг Тамир”, “Түвшин жаргалтай бүсгүйчүүд” зэрэг олон сайхан дуунууд ард түмний сэтгэл зүрхэнд түүний өнгө эгшиг, намба аясаар шингэн тогтсон билээ.
Г.Түмэндэмбэрэл олон залуучуудыг дуулах эрдэмд багшлан сургаж Түмээ багш, ээж гэж шавь нартаа хайрлагдан хүндлэгдсээр иржээ. Түүний шавь нарын нэг бол МУГЖ Ц.Өлзий-Орших билээ. Ц.Өлзий-Орших 300 гаруй дуу бичүүлсэн бөгөөд үүнээс “Арав дахь хавраа үдье”, “Сургууль минь баяртай”, “Учран золгохын ерөөл”, “Үүлэн цэнхэр хангай”, “Цэрэг эрийн гэргийн дуу”, “Би чамд хайртай”, “Чандмань эрдэнэ”, “Гэгээн наранд ойрхон өслөө”, “Энх мэндийн жаргал”, “Хүсэх алсын гялбаа” зэрэг 70 орчим дуу нь олон түмний дунд “Хит” болж ард түмний дунд дуулагдсаар байна.
Харин МУГЖ Ц.Өлзий-Оршихийн шавь дуучин МУСТА О.Баднаанямбуу өнөө цагт ардын болон богино дууг гайхалтай амилуулсаар байгааг багш нь үнэлж өөрийн уран санд дуулагдаж байсан бүх дууг дуулах эрхийг шавьдаа өгчээ.

МУАЖ Г.Түмэндэмбэрэл 1990 онд өөрийн шавь МУГЖ Ц.Өлзий-Оршихдоо өөрийн дуунуудыг дуулах эрхийг өвлүүлэн өгсөн бол МУГЖ Ц.Өлзий-Орших өөрийн шавь МУСТА О.Баднаанямбуудаа 2010 онд өөрийн бүх дуугаа дуулах эрхийг өвлүүлэн шилжүүлжээ.

О.Баднаанямбуу дуучин маань “Туулын урсгал шөндөө сайхан” “Монгол сайхан эрчүүд” “Дөрвөн уул” гэх мэт олон сайхан дуунуудыг өөрийн нарийн мэдрэмж, намба төрх, уран нугалаа айзамыг хослуулан урласаар байна. Тэгвэл дуучин МУСТА О.Баднаанямбуу маань “ТАНИЛ ХАЯГТАЙ ЗАХИДАЛ” нэртэй бие даасан тоглолтоо энэ сарын 23-ны өдөр UB пласын концертын их танхимд хийхээр төлөвлөжээ. Эрхэм сонсогч та бүхнийг нэгэн үдэш он цагаар аялаж өнгөрүүлэхийг урьж байна.


Төр.мн