Ионжуулагч цацрагийг ашиглаж мөнгөн тэмдэгтийг ариутгах, төрөл бүрийн хүнсний бүтээгдэхүүнийг ариутгах, хадгалах хугацааг урстасгах гэх мэт биологийн салбарт цөмийн технологийн хэрэглээг нэвтрүүлэх, таниулах, хүний нөөц чадвахыг бий болгох E-LAB лаборатори нээгдлээ.
МОN0012 “ Цөмийн шинжлэх ухаан дахь хүний нөөцийг хөгжүүлэх ба электрон цацрагаар утааг хоргүйжүүлэх чадавхийг буй болгох” төсөл 2018-2020 онд 268.290 евроны санхүүжилттэйгээр МУИС дээр хэрэгжиж дууслаа.
Энэхүү төслийн нэг чухал хэсэг нь ионжуулагч цацрагийг төрөл бүрийн салбарт хэрэглэх, тухайлбал биологийн салбарт ашиглах зорилт байсан юм. МОN0012 төслөөс нийт 112 сая төгрөгийн санхүүжилт гаргаж энэхүү салбар дундын лабораторийг МУИС-ийн гадаад оюутны байрны өргөтгөлд үүсгэн байгуулжээ.
Уг лабораторид ионжуулагч цацрагийг ашиглаж төрөл бүрийн биологийн биетүүд дээр судалгааг хийх юм. Тухайлбал төрөл бүрийн хүнсний ногооны хадгалах хугацааг уртасгах, мөнгөн тэмдэгтийг ариутгах гэх мэт ажлуудын судалгааны ажил эхлээд байна.
Салбар дундын лаборатори учраас МУИС-ийн цөмийн инженерчлэл, био-инженерчлэл зэрэг хөтөлбөрийн оюутнууд лабораторид ажиллаж, цаашид дипломын ажил, магистр, докторын ажлаа уг лабораторид хийх боломжтой.
“Developing Human Resources in Irradiation Science and Technology and Establishing Electron Beam Capacities” нэртэй ОУАЭА-ийн Техникийн хамтын ажиллагааны шинэ төсөл 2022 оноос 3 жилийн хугацаатайгаар хэрэгжиж эхлэхээр төлөвлөгдөж байна. Уг төслийн хүрээнд энэхүү лаборатори илүү өргөжиж, салбар дундын судалгааны цар хүрээ нэмэгдэх боломжтой аж.
Цөмийн энергийн комиссын ажлын албаны дарга Г.Манлайжав:
“Өнөөдөр МУИС дээр цөмийн технологийг үйлдвэрлэл, судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажилд хэрэглэх судалгааны бааз нээлтээ хийлээ. Энэ бол цөмийн физикийн талаас, хими, биологи, цөмийн инженерчлэлийн лаборатори юм. Цөмийн энергийн комисс олон жил МУИС болон Цөмийн физикийн судалгааны төвтэй хамтран ажиллаж байна. Энэ хүрээнд хүний нөөцийг бэлтгэх, шаардлагатай тоног төхөөрөмжийг худалдаж авах тал дээр Олон улсын атомын энергийн агентлагтай хамтран уг төслийг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байна. Манай салбарын хүний нөөцийг бэлтгэх, судалгаа шинжилгээг эрчимжүүлэхэд энэхүү лаборатори чухал ач холболдолтой юм.
МУИС-ийн захирал Б.Очирхуяг:
МУИС-ийн хувьд өөрийн гэсэн онцлог байдаг. Бид салбар бүрийн бүрэлдэхүүнтэй. Иймээс салбар дундын судалгааг бий болгох боломжтой нэгж. Энэ нэгжийн давуу талыг ашиглаад энэ лаборатори байгуулагдлаа. Уг лабораторийг байгуулахад дэмжин оролцсон Цөмийн энергийн комисст талархлаа илэрхийлье. Энэ лаборатори бол ирээдүйд хамгийн хэрэгцээтэй бөгөөд чухал лаборатори болно гэж харж байна. Учир нь хүнсний болоод үйлдвэрлэл, материал боловсруулалт гээд олон салбарт лабораторийн үр дүнг ашиглаж болох юм. Цөмийн хэрэглээ бол хүний амьдралын өдөр тутмын энгийн хэрэглээ юм. Энэ хэрэглээг илүү ойлгуулж илүү практик талаас нь илүү үр ашигтай байж болох хэрэглэгдэхүйц, ашиглагдахуйц үр дүнтэй байх салбар дундын лаборатори болно гэдэгт итгэлтэй байна.